Công nghiệp và phân công lao động xã hội

1 - Công nghiệp

Công nghiệp là một ngành sản xuất vật chất có đặc điểm là từ những giá trị sử dụng ban đầu (những nguyên vật liệu) được đưa vào quá trình sản xuất thì, qua việc ứng dụng những phương pháp chế biến thích hợp, sẽ thu được những giá trị sử dụng mới (những thành phẩm) không có sẵn trong tự nhiên.

Ngành công nghiệp có quá trình phát triển và có thể được phân thành hai giai đoạn chủ yếu:

-   Giai đoạn ban đầu, sử dụng kỹ thuật thủ công, những công cụ thô sơ, và thường được quen gọi là “thủ công nghiệp”.

-   Giai đoạn tiếp theo là giai đoạn chuyển lên nền đại công nghiệp cơ khí hoá dể từ đó tiếp tục phát triển đến trình độ tự động hoá hiện nay. Giai đoạn phát triển này thường được quen gọi dưới tên là “công nghiệp”.

2  - Phân công lao động xã hội lần thứ hai

Do kỹ thuật chế biến không ngừng được cải tiến nên thủ công nghiệp có quá trình phát triển của riêng mình. Thể hiện rõ nhất là khi thực hiện cuộc phân công xã hội lần thứ hai, tách thủ công nghiệp ra khỏi nông nghiệp, thì ngành công nghiệp bắt đầu trở thành một ngành sản xuất hàng hoá. Lúc ban đầu, đó là nền sản xuất hàng hoá nhỏ, giản đơn, dựa trên cơ sờ kỹ thuật thủ công. Nền sản xuất hàng hoá này ngày càng phát triển, mở ra những thị trường ngày càng rộng lớn. Tuyến đường tơ lụa đi từ Trung Quốc sang châu Âu cũng như tuyến đường hương liệu đi từ Nam

Á sang các nước quanh Địa Trung Hải đã thể hiện bước đầu của sự hình thành thị trường thế giới, được lịch sử ghi nhận. Chuyển lên trình độ công nghiệp cơ khí hoá, nền sản xuất hàng hoá cũng đã có bước phát triển mới,

trở thành nền sản xuất hàng hoá lớn dựa trên cơ sở kỹ thuật hiện đại. Như vậy cũng có thể khẳng định là nền kinh tế thị trường đã xuất hiện từ dưới thời kỳ sơ khai của sản xuất thủ công nghiệp để từng bước phát triển lên trình độ nền kinh tế thị trường hiện nay, gắn với quá trình thực hiện lộ trình hội nhập kinh tế quốc tế, hình thành thị trường thế giới thống nhất. Từ thực tiễn, có thể ghi nhận là sau khi có cuộc phân công lao dộng lần thứ hai, khi ngành công nghiệp đã phát triển lên trình độ công xưởng cơ khí hoá thì lại xuất hiện như cầu phai kết hợp hai ngành công nông nghiệp lại với nhau trên cơ sở phát triển mới. Trong thực tế, quá trình này dã được thể hiện qua quá trình hình thành mối liên hệ sản xuất ngày càng mật thiết giữa hai ngành trong việc cung ứng tư liệu sản xuất và tư liệu tiêu dùng, chuyển dịch lao dộng, thành thị hoá nông thôn, từng bước xoá bỏ sự cách biệt giữa thành thị và nông thôn về trình độ phát triển kinh tế - xã hội ngay trong từng nước Tư bán chủ nghĩa trong khi dó vẫn duy trì và tăng sự cách biệt giữa các nước công nghiệp phát triển (tư bán chủ nghĩa) với các nước thuộc thế giới thứ ba, vốn là các nước nông nghiệp, các nước thuộc địa chậm phát triển.